Art Super VI in de Witte Kerk te Hemrik (IV)

Art Super VI in de Witte Kerk te Hemrik (III)

Art Super VI in de Witte Kerk te Hemrik (II)

Art Super VI in de Witte Kerk te Hemrik

een nieuwe fietsendrager

Via Marktplaats heb ik verleden week een fietsendrager van Maikel gekocht en vandaag hebben Jelke en ik onze fietsen er op gezet en hebben we een rondje Olterterp-Hemrik gefietst. We hielden het onderweg niet helemaal droog ook al scheen de zon, en het kostte een uur om droge schoenen en sokken te kopen maar daar mag ik van Jelke - want dat hoeft niet iedereen te weten - verder niet over uitwijden.

Jelke met mijn eerste spiegelreflexcamera

Dit is een Russische Zenit XP12, die ik in 1984 bij Foto Van der Velde in Drachten nieuw voor ongeveer 250 gulden kocht (incl. echt-lederen paraattas). Destijds hield ik dat geld over aan een functieherwaardering bij de Stichting Maartenswouden. Vandaag had ik - toevalligerwijs - een gesprek over de consequenties van het nieuwe salarisgebouw van Talant voor mijn functie. Aan de uitkomst van dat gesprek houd ik - een kwart eeuw na de Zenit - helaas niet een nieuwe camera over; wel enkele extra taken, uiteraard (want hoe kan het ook anders anno 2009) tegen dezelfde beloning.

'When logic and proportion have fallen sloppy dead'

white rabbit - Jefferson Airplane

One pill makes you larger, and one makes you small
And the ones that your mother gives you, don't do anything at all
Go ask Alice, when she's ten feet tall
And if you go chasing rabbits, and you know you're going to fall
Tell 'em a hookah-smoking caterpillar has given you the call
And call Alice, when she was just small
When the men on the chessboard get up and tell you where to go
And you've just had some kind of mushroom, and your mind is moving low
Go ask Alice, I think she'll know
When logic and proportion have fallen sloppy dead
And the white knight is talking backwards
And the red queen's off with her head
Remember what the dormouse said
Feed your head, feed your head

PS Grace Slick werd net als mijn moeder geboren in 1939, maar mijn moeder hield wel van Tupperware-party's.

uitgeviste reiger

observaties van een lieveheersbeestjes amateur-entomoloog II

Vanmiddag heb ik de caravan naar de winterstalling gebracht. Bij het openen van het deksel van de disselbak nog meer lieveheersbeestjes. Zelfs in douche landde er vanavond één op mijn arm toen het straalkacheltje flink warm begon te worden.

Streeknamen van het lieveheersbeestje
Nederlands: kapoentje, oliebeestje, Stippelbeestje, Zonnekoekje
Brabants: boerinnetje, boterbeestje, fowieltje, hemelbeestje, hennetje, kezenmolletje, jezusjesbeestje, koffiekuikentje, liefhennetje, liefvrouwebeestje, liefvrouwemuisje, lieve marijtje, lieveheerhennetje, lieveheerspaardje, lievehereminnetje, lievelammetje, mariabeestje, poppennonnetje
Fries: krúpelhintsje, ingeltsje, earmpiekje
Limburgs: sjmautwurmke,(s)-levenierepaerdje, hemelbeestje, pimpernelletje, smoutwormpje, tierenhennetje, vliegmusje, onzelievevrouwpulletje, mulderinnetje, molentandje, muuëletêntje, (Weert), moedergodssterretje, lieveherebolletje, kevelewormpje, kaevelebieësje (Nederweert), draaihennetje, goudbeestje, hemellammetje, oliebeestje, (s)-lievrouwbiske (Sint-Truiden), slivveniersbieske (Maastricht), oliebeestje
Nedersaksisch: kukeluusjen, kukeluutjen (Nunspeets), kukelesaantje (Bunschoten), keukediefien, kukediefien (Urkers), koekediefje (Kampens), koekediefien (Kampers), mariabeestje, zönnekuukske (Twents), zönnekuuknje (Rijssens), kroontien, herenhoentien (Stellingwerfs), laiveneertiekje (Gronings), armmarmottie (Drents)
Vlaams: (onze)lieveheer(s)(e)beestje, (onze)lievevrouw(e)beestje, piempampoentje, hemelbeestje, pieternel(letje), pieternellebeestje, piepauw(tje), piepebontje, pimpajoen(tje), pimpaljoen(tje), pimpompulletje
Zeeuws: kok'aentje, kok'aontje, lieve vrouwke, lie:vevrouwebêêstjen, pàpoenebêêsje, pampoentje, piempampoentje, pieternelleke, pimpampoentje

observaties van een lieveheersbeestjes amateur-entomoloog

Lieveheersbeestjes waarnemen in de winter
Binnenkort wordt het winter. Opstaan in het donker, thuiskomen in het donker, af en toe smerige sneeuwmodder en ijzige kou. Een luwe periode voor de amateur-entomoloog, zou je denken. Nochtans, er is zeker nog werk in dit “dood seizoen” en meer bepaald voor de lieveheersbeestjeszoeker. Maar wat we dikwijls over het hoofd zien, is dat in de winter echt wel interessante waarnemingen te doen zijn wat de biologie van lieveheersbeestjes betreft!
Want inderdaad, veel insecten, waaronder lieveheersbeestjes, overwinteren in het adulte (volwassen) stadium. De winter is door het gebrek aan voedsel en warmte een zeer ongunstige periode, die best op een zo inactief mogelijke manier wordt overbrugd. Zodra de daglengte aan het eind van de zomer begint af te nemen, accumuleert een lieveheersbeestje vet en antivriesmoleculen in zijn lichaam. Doordat ze niet atief zijn en dus geen voedsel zoeken, moeten ze de winter doorkomen op deze reserves. De mortaliteit ligt in deze periode soms ook zeer hoog, afhankelijk van de hoeveelheid opgeslagen reserves, de temperatuur en de beschikbaarheid van voedsel wanneer daglengte en temperatuur weer toenemen in het volgend voorjaar. Tegen september, begin oktober, hebben de meeste soorten hun winterverblijven gekozen. Daar kan je ze dus gaan zoeken. Alleen moet nog je weten waar en hoe. Daarom dit artikeltje.
De meeste lieveheersbeestjes leven ongeveer een jaar. Het aantal stippen zegt dus niets over de leeftijd. De kleur en de vlekken op de dekschilden spelen wel een belangrijke rol bij het op naam brengen van de verschillende soorten lieveheersbeestjes.Lieveheersbeestjes overwinteren, afhankelijk van de soort, in stro, achter schors, onder stenen (vooral in de bergen), in raamkozijnen van huizen enz.


parende lieveheersbeestjes toen het nog warm was

Het zoeken van lieveheersbeestjes in huizen is eenvoudig. Vaak stel je hun aanwezigheid vast zonder zelfs te moeten zoeken, bij het openen van een venster bijvoorbeeld, of dood onder aan het raamkozijn. Vaak slagen lieveheersbeestjes erin via gaatjes in kozijnen huizen binnen te dringen. De hogere temperatuur daar zorgt ervoor dat ze weer actief worden, ze begeven zich naar het licht aan de vensters en sterven daar meestal van de honger. Vind je dus lieveheersbeestjes in de winter die actief geworden zijn, dan is de beste oplossing de diertjes weer vrij te laten in een koudere omgeving (een kelder bijvoorbeeld). Zorg er wel voor dat ze in de lente weer kunnen ontsnappen.
Het lijkt erop dat zuidgeëxposeerde mantelzomen aan bosranden of houtkanten allerhande zeer gunstige winterbiotopen zijn. Op die manier kan je, dikwijls in grote aantallen, Tweestippelige lieveheersbeestjes vinden. Vaak vind je in zulke groepen tweestippelige ook Vloeivleklieveheersbeestje.
Het zoeken naar lieveheersbeestjes onder schors en stenen valt in het algemeen wat tegen. Het 19-puntlieveheersbeestje vormt hierop een uitzondering. Het is zeer waarschijnlijk dat deze soort overwintert op de plaatsen waar ze ook ‘s zomers wordt gevonden : aan de waterkant, in riet en lisdodde (vaak zelfs binnenin de stengels). Als je dus in de winter naar vogels gaat kijken aan waterpartijen, pluk dan ook eens wat dood riet en lisdodde-“sigaren” om uit te pluizen. Bruin lieveheersbeestje moet je gaan zoeken onder schors van dennen en sparren (douglas bvb.). Populierenschors wordt vaak ook uitverkoren als winterverblijfplaats.
Om strooisel en bladafval te onderzoeken, is de meest efficiënte methode het gebruik van een zeef. Het protocol: leg het te onderzoeken materiaal (dode bladeren, mossen, strooisel) in de zeef (maaswijdte ongeveer 1cm2). Zeef het daarna boven een bak. Breng nu het materiaal uit de bak in plastic zakken, bij voorkeur doorzichtig (bvb. Zakjes voor de diepvries). Eenmaal je weer thuiskomt, hoef je de zakken enkel nog bij een warmtebron te zetten. De lieveheersbeestjes die erin zitten, zullen actief worden en gaan automatisch naar de top van het zakje, waar je ze gewoon maar te “plukken” hebt. Je kan dan na het plukken de restfractie nog even in een witte bak gieten en snel op zicht triëren om zeker te zijn dat je geen beestjes over het hoofd hebt gezien. Je zal trouwens ook snel merken dat er nog veel andere interessante ongewervelden in het strooisel zitten. Tienstippelig lieveheersbeestje werd reeds vele keren in strooisel gevonden op die manier, alsook in mossen die aan de voet van eiken groeien. Zestienpuntjes werden al gevangen door het zeven van mossen. De heidesoorten Hiëroglyphenlieveheersbeestje en Heidelieveheersbeestje moet je gaan zoeken in het strooisel onder heidestruiken maar ook in de heidepolletjes zelf. Er zijn zelfs soorten (bvb. Tienstippelig lieveheersbeestje) waarvan overwintering in beukenootjes en kastanjebolsters regelmatig is vastgesteld!
Je moet natuurlijk niet gaan verwachten dat je enorme hoeveelheden lieveheersbeestjes zal gaan observeren in de winter, op de typische enorme herfstaggregaten van sommige soorten na (er zijn al waarnemingen in Vlaanderen van bvb. - bij ruwe schatting - 260.000 exx. Meeldauwlieveheersbeestje op Linde). Toch zijn die enkele waarnemingen belangrijk en interessant, want er bestaat zeer weinig informatie over het winterse leven van de beestjes. Om te beginnen zijn de overwinteringplaatsen op zich slecht gekend.
Anderzijds is het typische aggregatiegedrag dat in de winter kan worden waargenomen, slecht gekend. Blijkbaar overwinteren Zevenstippelig lieveheersbeestje en Viervleklieveheersbeestje individueel, terwijl Tweestippelig, Meeldauw, 22-stippelig en 16-puntlieveheersbeestje aggregaten vormen. De kennis over de grootte die deze groepen kunnen aannemen is ook nogal magertjes. In het algemeen gaat het om kleine groepjes van een tiental dieren, maar in Groot-Brittannië bvb. zijn al groepen van meer dan 10.000 16-vlekjes en groepen van een duizendtal 2-stippelige lieveheersbeestjes waargenomen. De manier waarop deze groepen worden gevormd, is niet duidelijk. Waarschijnlijk communiceren de dieren met een of ander feromoon (chemische signaalstoffen). Als dat zou kloppen, is het waarschijnlijk dat deze feromonen niet soortspecifiek zijn, aangezien er gemengde groepen worden geobserveerd. Zo wordt Tweestippelig lieveheersbeestje vaak samen gevonden met 10-stippelig en 14-stippelig, 16-puntlieveheersbeestje vaak samen met 22-stippelig en het algemene Zevenstippelig lieveheersbeestje samen met een hele range van andere soorten (Majerus, 1989). Het zou bvb. ook zeer goed mogelijk kunnen zijn, dat die “verzamelferomonen” van de ene op de andere winter blijven hangen en daardoor overwinteringplaatsen “gerecycleerd” kunnen worden van jaar op jaar. Dit alles voorlopig nog in de voorwaardelijke wijs uiteraard.
Bovendien, het is best mogelijk dat er soorten zijn die ‘s winters veel makkelijker te vinden en te inventariseren zijn dan in de zomer (zoals sommige vlindersoorten met een verborgen levenswijze ook beter in de winter kunnen opgespoord worden, zij het in een niet-adult stadium). Voor lieveheersbeestjes kan het gaan om soorten die zich hoofdzakelijk in boomkruinen ophouden.
Dus : iedereen aan de zeven, dikke jas aan en goede jacht!

Kijkdozen in het Fries Natuurmuseum

het laatste water

Misschien kwam een blind date op de kade bij Oostmahorn niet opdagen of stond deze roos wellicht in een vaasje op een tafeltje van de vrijdag gezonken zeilboot?

"Waahaar hééén leiheidt de weg, die wij moeten gaan. Hoehoe laang duuhuuhuurt nog de naaacht."

Fries Natuurmuseum

Zelfs acupunctuur kan geprepareerde dieren niet meer tot leven wekken.

herfstvakantie

'zalig zijn de onwetenden'

Toen wij vrijdagavond bij windkracht 6 tot 8 gezellig een borreltje dronken aan boord van de 'Gerrit Witteveen' wisten we nog niet dat de zeilboot 'Isis' uit Groningen slechts enkele tientallen meters bij ons vandaan op de bodem van het Lauwersmeer lag. Hieronder het bericht dat werd gepubliceerd op WâldNet.

Zeilboot gezonken in Oostmahorn
Zaterdag 17 oktober 2009 Oostmahorn. Vrijdag heeft een zeilboot problemen gekregen op het Lauwersmeer. De KNRM is daarop uitgerukt met de Palace Noordwijk om de boot los te trekken. Nadat de boot was losgetrokken is een bemanningslid van de KNRM overgestapt op de boot om deze naar Oostmahorn te varen. Net voor de steiger van Oostmahorn ging het echter mis, de boot sloeg lek en was binnen anderhalve minuut gezonken. Het bemanningslid van de Palace Noordwijk heeft daarop de drie opvarenden in veiligheid gebracht. De opvarenden raakten onderkoeld en werden door een ambulance behandeld.
Duikers hebben vrijdag de boot gemarkeerd en zaterdag kon deze worden geborgen. Een kraan van Dok uit Dokkum heeft de onder water liggende boot eerst naar de steiger getrokken, en daarna uit het water getild. Bolt uit Drachten zal de gehavende boot naar een werf brengen.
(foto's: Geurt P. Maassen van den Brink)

zeilweekend Oostmahorn

hedenochtend ontwaakte ik (met Anke, Everlina, Frans en Ida) op het Lauwersmeer

Ter gelegenheid van het jubileum van Ida (25 jaar) en mijzelve (12 1/2 jaar) hebben we afgelopen weekend met onze collega's - onder de bekwame leiding van schipper Frans - op zijn skûtsje de 'Gerrit Witteveen' vanuit Oostmahorn gezeild (zaterdag) en gedreven (zondag) op het Lauwersmeer en de Waddenzee. Als watjes uit de zorg hadden we 's nachts wel wat moeite met het vatten van de slaap ten gevolge van het snurken van collega's; de iets te harde of juist weer te zachte kussens en matrassen; en/of de afwezigheid van centrale verwarming. Maar toen we na een half-doorwaakte nacht onze vermoeide ledematen over de bedrand hezen en tijdens het aankleden een lodderige blik naar buiten wierpen waren de ontberingen van de nacht daarvoor snel vergeten. (Komende dagen nog wat meer foto's van dit zeilweekend)

Iwan

Paddy O'Ryan

De Ierse Pub is onlangs heropend op de Tweebaksmarkt, recht tegenover de bouwput waaruit eens het nieuwe Provinciehuis moet verrijzen. Als je tien minuten na het maken van deze foto door het raam naar binnen zou hebben gekeken had je me kunnen zien zitten deels verscholen achter een Westmalle Triple, spelend met m'n camera. Als je een half uur later nog eens naar binnen had gekeken zou je alleen nog een leeg tafeltje en een leeg flesje hebben gezien, want mijn stapmaatjes kwamen om tot dusver onopgehelderde redenen niet opdagen. Op weg naar huis trotseerde ik de vrieskou en inenen begreep ik heel goed wat Marco Borsato en Dirk Scheringa op dit moment moeten doormaken.